گرم، مثقال و انس: واحدهای طلا و تبدیل آن‌ها
انتشار:
سه واحد مختلف برای طلا در ایران استفاده می‌شود و هر کدام عیار متفاوتی دارند. همین باعث می‌شود تبدیل ساده‌ی «ضرب در وزن» جواب اشتباه بدهد.
گرم طلای ۱۸ عیار
واحد مرجع خرید و فروش طلای زینتی و دست‌دوم. عیار ۷۵۰ یعنی از هزار قسمت، ۷۵۰ قسمت طلای خالص است. قیمتی که در اخبار و سایت‌ها با عنوان «قیمت طلا» می‌بینید معمولاً همین است.
مثقال
واحد سنتی بازار عمده‌فروشی. یک مثقال برابر ۴٫۶۰۸ گرم است، ولی نکته‌ی مهمی دارد که اغلب نوشته نمی‌شود: مثقالی که در بازار ایران معامله می‌شود عیار ۷۰۵ دارد، نه ۷۵۰. این همان چیزی است که به آن طلای آبشده می‌گویند.
این را می‌شود از قیمت‌های واقعی بازار بررسی کرد. با قیمت مثقال ۱۱۴٬۸۰۱٬۰۰۰ و گرم طلای ۲۴ عیار ۳۵٬۳۳۵٬۸۰۰ تومان:
۱۱۴٬۸۰۱٬۰۰۰ ÷ (۴٫۶۰۸ × ۳۵٬۳۳۵٬۸۰۰) = ۰٫۷۰۵
پس یک مثقال از نظر مقدار طلای خالص، معادل ۴٫۳۳ گرم طلای ۱۸ عیار است، نه ۴٫۶۱ گرم. اگر این تفاوت را نادیده بگیرید، در محاسبه حدود ۶ درصد خطا می‌کنید.
انس
واحد جهانی، برابر ۳۱٫۱۰۳۵ گرم طلای تقریباً خالص. قیمت انس بر حسب دلار آمریکا اعلام می‌شود و مبنای قیمت‌گذاری در همه‌ی بازارهای دنیاست، از جمله ایران.
تبدیل انس جهانی به گرم داخلی
قیمت گرم طلا در ایران از دو عدد ساخته می‌شود: انس جهانی و نرخ دلار در بازار آزاد. محاسبه دو مرحله دارد:
- گرم ۲۴ عیار = (انس × نرخ دلار) ÷ ۳۱٫۱۰۳۵
- گرم ۱۸ عیار = گرم ۲۴ عیار × ۰٫۷۵
با انس ۴٬۱۴۷ دلار و دلار ۲۶۸٬۹۲۰ تومان، مرحله‌ی اول عدد ۳۵٬۸۵۷٬۰۰۹ تومان برای هر گرم طلای ۲۴ عیار می‌دهد. قیمت واقعی بازار در همان لحظه ۳۵٬۳۳۵٬۸۰۰ تومان بود، یعنی حدود ۱٫۵ درصد پایین‌تر از عدد نظری.
چرا عدد نظری با بازار یکی نیست
این اختلاف طبیعی است و چند دلیل دارد. نرخ دلاری که بازار طلا استفاده می‌کند لزوماً همان نرخ لحظه‌ای اسکناس نیست. عرضه و تقاضای داخلی هم اثر دارد؛ در روزهای پرفروش قیمت داخلی بالاتر از عدد نظری می‌رود و در روزهای راکد پایین‌تر. ضمن اینکه انس جهانی و بازار داخلی در ساعت‌های متفاوتی فعال‌اند و آخر هفته بازار ایران بسته است در حالی که انس تا جمعه شب معامله می‌شود.
پس این فرمول برای تخمین و بررسی منطقی‌بودن قیمت خوب است، نه برای پیش‌بینی دقیق عدد بازار.
جدول تبدیل
| ۱ مثقال | ۴٫۶۰۸ گرم عیار ۷۰۵ | معادل ۴٫۳۳ گرم طلای ۱۸ عیار |
| ۱ انس | ۳۱٫۱۰۳۵ گرم | معادل ۴۱٫۴۷ گرم طلای ۱۸ عیار |
| ۱ گرم ۲۴ عیار | عیار ۹۹۹ | معادل ۱٫۳۳ گرم طلای ۱۸ عیار |
عیارهای دیگر
عیار یعنی چند قسمت از هزار قسمت یک قطعه، طلای خالص است. در ایران عیار ۷۵۰ رایج است ولی طلای وارداتی و بعضی جواهرات عیارهای دیگری دارند:
| ۲۴ عیار | عیار ۹۹۹ | طلای خالص، معمولاً شمش |
| ۲۲ عیار | عیار ۹۱۶ | رایج در کشورهای عربی و هند |
| ۲۱ عیار | عیار ۸۷۵ | رایج در ترکیه و برخی کشورهای عربی |
| ۱۸ عیار | عیار ۷۵۰ | استاندارد بازار ایران |
| ۱۴ عیار | عیار ۵۸۵ | بیشتر در جواهرات اروپایی و آمریکایی |
برای محاسبه‌ی ارزش هر عیاری کافی است نسبت عیارها را اعمال کنید. مثلاً ارزش یک گرم طلای ۲۱ عیار برابر است با قیمت گرم ۱۸ عیار ضرب در ۸۷۵ تقسیم بر ۷۵۰، یعنی حدود ۱٫۱۷ برابر.
این نکته موقع خرید طلای وارداتی یا سوغاتی مهم است: قطعه‌ای که در ترکیه ۲۱ عیار خریده‌اید، در ایران بر اساس عیار واقعی‌اش قیمت‌گذاری می‌شود، نه بر اساس عیار ۷۵۰.
قیمت لحظه‌ای هر سه واحد در صفحه‌ی قیمت طلا در دسترس است.
این متن جنبه‌ی اطلاع‌رسانی دارد و پیشنهاد خرید یا فروش نیست. فرمول‌ها و عددهای مثال با داده‌ی همین سایت بررسی شده‌اند، ولی پیش از هر معامله‌ی مهم قیمت را از یک منبع دیگر هم بسنجید. اگر جایی از این متن اشتباه است، از صفحه‌ی تماس خبر دهید.