بیت‌کوین چیست؟ آموزش مقدماتی برای شروع
انتشار:
در پاسخ به اینکه بیت‌کوین چیست، باید گفت این رمزارز یک پول دیجیتال غیرمتمرکز روی شبکه بلاکچین است که بدون واسطه بانک کار می‌کند و عرضه محدودی دارد.
بیت‌کوین چیست و چطور شکل گرفت؟
بیت‌کوین اولین دارایی پولی دیجیتال و غیرمتمرکز در جهان است. هدف اصلی از ایجاد این رمزارز، فراهم کردن شبکه‌ای بود که در آن افراد بتوانند دارایی خود را به صورت مستقیم و بدون نیاز به موسسه‌های مالی برای یکدیگر ارسال کنند. در نظام‌های بانکی یک نهاد مرکزی حساب‌ها را کنترل می‌کند و می‌تواند دسترسی را محدود سازد، اما در این شبکه افراد به طور کامل بر دارایی خود کنترل دارند. ایده اولیه این شبکه در سال ۲۰۰۸ میلادی مطرح شد. در این سال، شخص یا گروهی ناشناس با نام مستعار ساتوشی ناکاموتو (Satoshi Nakamoto) سندی فنی منتشر کرد و در آن ساختار یک شبکه پولی همتابه‌همتا را توضیح داد. مدت کوتاهی پس از انتشار این سند، در سال ۲۰۰۹ میلادی شبکه به طور رسمی کار خود را آغاز کرد و نخستین تراکنش‌ها به ثبت رسید. ساتوشی ناکاموتو پس از مدتی ناپدید شد و از آن زمان تا امروز، توسعه این پروژه بر عهده برنامه‌نویس‌های داوطلب در سراسر جهان بوده است. این دارایی اکنون مهم‌ترین عضو در بازار رمزارزها است و تغییرات قیمت آن مسیر حرکت سایر ارزهای دیجیتال را مشخص می‌کند. برای استفاده از این شبکه هیچ مرز جغرافیایی یا ساعت اداری وجود ندارد. هر فردی با داشتن یک رایانه یا تلفن همراه متصل به اینترنت و یک کیف‌پول دیجیتال، می‌تواند بدون هیچ محدودیتی در این بستر فعالیت کند.بیت‌کوین چگونه کار می‌کند (بلاکچین به زبان ساده)
بیت‌کوین برای ثبت اطلاعات و تراکنش‌ها، به جای استفاده از یک سرور مرکزی، از شبکه‌ای از رایانه‌های مستقل در سراسر جهان کمک می‌گیرد. فناوری زیربنایی این شبکه، دفترکل توزیع‌شده یا بلاکچین نام دارد. برای درک بهتر بلاکچین، یک دفترچه حسابرسی بزرگ را تصور کنید که تمام ورودی‌ها و خروجی‌های مالی در آن نوشته می‌شود. تفاوت این دفترچه با سیستم‌های سنتی در این است که تنها یک نسخه از آن وجود ندارد؛ بلکه هزاران نسخه از آن به طور هم‌زمان میان تمام اعضای شبکه به اشتراک گذاشته می‌شود و همگی باید بر سر صحت داده‌ها توافق داشته باشند. هنگامی که شما مقداری دارایی برای شخص دیگری ارسال می‌کنید، این درخواست به شکل یک داده رمزنگاری‌شده در سراسر شبکه پخش می‌شود. رایانه‌های متصل به شبکه که نود (Node) نام دارند، این درخواست را دریافت می‌کنند. آن‌ها ابتدا بررسی می‌کنند که آیا فرستنده موجودی کافی برای این انتقال دارد یا خیر. پس از تأیید اطلاعات، تراکنش شما در کنار ده‌ها تراکنش دیگر در یک بسته اطلاعاتی به نام بلاک قرار می‌گیرد تا برای همیشه در تاریخچه شبکه ثبت شود. این بلاک‌های اطلاعاتی پس از تأیید نهایی، مانند حلقه‌های یک زنجیر به بلاک‌های پیشین متصل می‌شوند و زنجیره بلاکچین را شکل می‌دهند. تمرکز بیت‌کوین بر انتقال امن ارزش است و برخلاف شبکه‌هایی مانند شبکه اتریوم که بر قراردادهای هوشمند متمرکز هستند، سادگی و امنیت بالایی را برای نگهداری دارایی فراهم می‌آورد.استخراج بیت‌کوین چیست و تأیید تراکنش‌ها چطور انجام می‌شود؟
در بخش‌های قبل اشاره کردیم که تراکنش‌ها در قالب بلاک‌هایی به زنجیره اضافه می‌شوند. فرایند ساخت بلاک‌های جدید و تأیید تراکنش‌ها، استخراج یا ماینینگ نام دارد و رایانه‌هایی که این کار را انجام می‌دهند، ماینر یا استخراج‌کننده نامیده می‌شوند. استخراج تنها راهی است که سکه‌های جدید از طریق آن ایجاد شده و وارد گردش می‌شوند. الگوریتمی که ماینرها برای تأیید اطلاعات از آن استفاده می‌کنند، اثبات کار (Proof of Work) نام دارد. در این سازوکار، ماینرها باید توان پردازشی دستگاه‌های خود و همچنین انرژی برق بالایی را مصرف کنند تا یک معمای پیچیده ریاضی را حل کنند. حل کردن این معما به آن‌ها اجازه می‌دهد تا بلاک جدید را ساخته و به شبکه اضافه کنند. الزام به مصرف انرژی واقعی تضمین می‌کند که هیچ کاربری نتواند تاریخچه شبکه را تغییر دهد، زیرا تقلب نیازمند در اختیار داشتن توان محاسباتی بیش از نیمی از کل شبکه است. در ازای صرف این توان محاسباتی، شبکه مقداری سکه جدید به همراه کارمزد تراکنش‌ها را به عنوان پاداش به ماینر پرداخت می‌کند. زمان ساخت هر بلاک جدید در شبکه، به طور میانگین ده دقیقه طول می‌کشد. برای اینکه این زمان ثابت بماند، شبکه سختی معما را تغییر می‌دهد. اگر تعداد ماینرها زیاد شود، معما سخت‌تر می‌شود و اگر ماینرها کم شوند، حل آن آسان‌تر خواهد شد. فعالیت‌های اصلی استخراج‌کننده‌ها در این بستر شامل موارد زیر است:- دریافت تراکنش‌های جدید و بررسی موجودی حساب فرستنده‌ها
- قراردادن تراکنش‌های معتبر درون یک بلاک جدید
- صرف توان پردازشی بالا برای حل معمای ریاضی اثبات کار
- اضافه کردن بلاک تأییدشده به زنجیره اصلی شبکه
سقف عرضه ۲۱ میلیون و هاوینگ بیت‌کوین
یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های اقتصادی این رمزارز که آن را از پول‌های فیات متمایز می‌کند، محدودیت سخت‌گیرانه در تعداد سکه‌ها است. پول‌های رایج در کشورهای مختلف توسط بانک‌های مرکزی کنترل می‌شوند و دولت‌ها می‌توانند بدون محدودیت اسکناس جدید چاپ کنند. این چاپ بی‌رویه پول در گذر زمان باعث افت ارزش دارایی و ایجاد تورم می‌شود. اما در شبکه بیت‌کوین قوانین ریاضی جایگزین تصمیم‌های انسانی شده‌اند. کدهای این شبکه به گونه‌ای برنامه‌ریزی شده‌اند که در نهایت تنها ۲۱ میلیون سکه تولید خواهد شد. پس از رسیدن موجودی به این عدد، شبکه دیگر هیچ سکه جدیدی صادر نخواهد کرد. این محدودیت سفت‌وسخت باعث می‌شود تا بسیاری از افراد بیت‌کوین را به عنوان یک دارایی ضدتورم بشناسند. برای جلوگیری از ورود یک‌باره تمام سکه‌ها به بازار، سازوکاری به نام هاوینگ (Halving) طراحی شده است. هاوینگ برنامه‌ای است که سرعت استخراج سکه‌های جدید را به صورت دوره‌ای نصف می‌کند. بر اساس الگوریتم شبکه، پس از استخراج هر ۲۱۰٬۰۰۰ بلاک، پاداشی که به ماینرها داده می‌شود نصف خواهد شد. با توجه به زمان ده‌دقیقه‌ای برای ساخته شدن هر بلاک، رویداد هاوینگ تقریباً هر چهار سال یک‌بار اتفاق می‌افتد. این کاهش سرعت عرضه باعث کمیابی روزافزون این دارایی در طول زمان می‌شود.ساتوشی چیست و چرا می‌توان کسری از بیت‌کوین خرید؟
بسیاری از خریدارها زمانی که قصد ورود به بازار را دارند، تصور می‌کنند باید حتماً یک سکه کامل تهیه کنند. با توجه به اینکه یک واحد کامل ده‌ها هزار دلار ارزش دارد، این تصور باعث دوری افراد از معامله می‌شود. اما یکی از مزیت‌های بزرگ این شبکه، بخش‌پذیری بالای سکه‌ها است. شما مجبور نیستید یک واحد کامل بخرید، بلکه می‌توانید کسرهای بسیار کوچکی از یک سکه را برای سرمایه‌گذاری یا انتقال انتخاب کنید. کوچک‌ترین واحد پولی در این شبکه، ساتوشی نام دارد که نام آن از سازنده شبکه، ساتوشی ناکاموتو، گرفته شده است. از نظر تقسیم‌بندی ریاضی، هر ۱ بیت‌کوین معادل ۱۰۰٬۰۰۰٬۰۰۰ ساتوشی است. به بیان دیگر، هر ساتوشی یک صد میلیونیوم (۰٫۰۰۰۰۰۰۰۱) از یک سکه کامل به حساب می‌آید. برای نمونه، اگر شما بخواهید با سرمایه‌ای محدود وارد بازار شوید، نیازی به خرید یک واحد کامل ندارید. شما می‌توانید کسری مانند ۰٫۰۰۱ واحد را سفارش دهید. زمانی که شما این مقدار را خریداری می‌کنید، در واقع صاحب ۱۰۰٬۰۰۰ ساتوشی می‌شوید. این خردپذیری بالا باعث می‌شود پرداخت‌های روزمره با مبالغ کم نیز از طریق این شبکه قابل انجام باشند و مانعی برای خریدارها ایجاد نشود.قیمت بیت‌کوین به دلار و تومان چطور حساب می‌شود (مثال)
در بازارهای جهانی، ارزش این رمزارز با دلار سنجیده می‌شود، اما کاربران ایرانی برای انجام معاملات خود نیاز دارند معادل تومانی آن را بدانند. شما می‌توانید قیمت جهانی مرجع را در صفحه قیمت بیت‌کوین به دلار بررسی کنید. برای محاسبه ارزش تومانی، یک فرمول مشخص وجود دارد که با توجه به فرمول محاسبه قیمت تومانی رمزارزها به کار می‌رود. در این فرمول از قیمت تتر در صرافی‌های داخلی استفاده می‌شود. تتر یک ارز دیجیتال پایدار است که اطلاعات بیشتر درباره ساختار آن در مطلب استیبل‌کوین تتر قابل مطالعه است. برای به دست آوردن ارزش ریالی، کافی است قیمت جهانی بیت‌کوین را ضرب در نرخ لحظهای تتر کنیم. برای درک بهتر، داده‌های بازار را در زمان نوشتن این متن بررسی کنیم. فرض کنید قیمت جهانی حدود ۸۵٬۶۴۰ دلار است و هر واحد تتر در بازار ایران ۲۶۸٬۷۴۳ تومان معامله می‌شود. اگر این دو عدد را ضرب در هم کنیم، ارزش محاسبه‌شده برابر با ۲۳٬۰۱۵٬۱۵۰٬۵۲۰ تومان خواهد بود که نشان می‌دهد ارزش یک سکه کامل در آن لحظه حدود ۲۳ میلیارد تومان است. با این وجود، قیمت معاملاتی در صرافی‌های داخل کشور ممکن است دقیقاًً با این حاصل‌ضرب برابر نباشد. در زمان این محاسبه، قیمت معامله در صرافی‌های ایرانی روی عدد ۲۲٬۸۱۹٬۱۷۰٬۵۵۳ تومان قرار داشت که حدود ۰٫۸۵٪ پایین‌تر از قیمت محاسبه‌شده بود. این تفاوت در قیمت به دلیل شرایط عرضه و تقاضا میان خریدارها و فروشنده‌ها، عمق بازار و همچنین کارمزد پلتفرم‌ها به وجود می‌آید. اگر بخواهید کسر کوچکی از این رمزارز را خریداری کنید نیز محاسبه به همین شکل انجام می‌شود. فرض کنید قصد خرید ۰٫۰۰۱ واحد را دارید. ابتدا باید ۸۵٬۶۴۰ دلار را ضرب در ۰٫۰۰۱ کنیم که برابر ۸۵٫۶۴ دلار می‌شود. سپس با تبدیل این رقم با نرخ ۲۶۸٬۷۴۳ تومان، مبلغ نهایی ۲۳٬۰۱۵٬۱۵۰ تومان به دست می‌آید. جدول زیر جزئیات این محاسبات را نشان می‌دهد:| موضوع محاسبه | داده‌های ورودی و فرمول | مبلغ نهایی |
|---|---|---|
| قیمت دلاری بیت‌کوین | نرخ مرجع بازار جهانی در لحظه | ۸۵٬۶۴۰ دلار |
| نرخ هر واحد تتر | بهای تتر در صرافی‌های ایران | ۲۶۸٬۷۴۳ تومان |
| قیمت محاسباتی بیت‌کوین به تومان | ۸۵٬۶۴۰ × ۲۶۸٬۷۴۳ | ۲۳٬۰۱۵٬۱۵۰٬۵۲۰ تومان (حدود ۲۳ میلیارد تومان) |
| قیمت صرافی داخلی در همان زمان | قیمت معامله میان کاربران ایرانی | ۲۲٬۸۱۹٬۱۷۰٬۵۵۳ تومان (حدود ۰٫۸۵٪ پایین‌تر) |
| خرید کسری (۰٫۰۰۱ واحد) به دلار | ۸۵٬۶۴۰ × ۰٫۰۰۱ | ۸۵٫۶۴ دلار |
| بهای خرید ۰٫۰۰۱ بیت‌کوین به تومان | ۸۵٫۶۴ × ۲۶۸٬۷۴۳ | ۲۳٬۰۱۵٬۱۵۰ تومان |
ریسک‌ها و نوسان قیمت در بازار
با وجود تمام قابلیت‌ها و مزیت‌هایی که این دارایی دیجیتال به همراه دارد، فعالیت در بازار رمزارزها با ریسک‌های متعددی همراه است. بیت‌کوین یک دارایی با نوسان بالا است و در مدت کوتاهی ممکن است قیمت آن جهش‌های بزرگ یا افت‌های شدیدی را تجربه کند. به همین دلیل، ورود به این بازار همواره با احتمال زیان مالی و از دست رفتن سرمایه همراه خواهد بود. اطلاعات این صفحه صرفاً برای آشنایی با ساختار این فناوری نوشته شده است و به هیچ عنوان توصیه سرمایه‌گذاری محسوب نمی‌شود. نگهداری از دارایی در کیف‌پول‌های شخصی نیز ریسک‌های خاص خود را دارد. اگر شما کلید خصوصی کیف‌پول خود را فراموش کنید یا دارایی را به یک نشانی اشتباه ارسال کنید، امکان بازگرداندن پول وجود ندارد. از آنجا که هیچ بانک یا پشتیبانی مرکزی در این شبکه وجود ندارد، تمام مسئولیت حفظ امنیت دارایی بر عهده خود کاربر است. این ویژگی باعث می‌شود تا دقت در انتقال‌ها اهمیت دوچندانی پیدا کند.چطور قیمت لحظهای را دنبال کنیم
یکی از ویژگی‌های مهم بازار رمزارزها این است که هیچ‌گاه تعطیل نمی‌شود. برخلاف بازارهای مالی سنتی مانند بورس یا بازار طلا که در روزهای تعطیل بسته هستند، این شبکه به صورت ۲۴ ساعته و در تمام ۷ روز هفته فعال است. این فعالیت مداوم باعث می‌شود تغییرات قیمتی در نیمه‌های شب یا در روزهای پایانی هفته نیز اتفاق بیفتد و تحولات اقتصادی بتوانند در هر ساعتی بر روند بازار اثر بگذارند. به همین دلیل پایش قیمت‌ها اهمیت بسیار زیادی پیدا می‌کند. از آنجا که بررسی مداوم نمودارها برای خریدارها کار دشواری است، استفاده از ابزارهای کمکی راهگشا خواهد بود. شما می‌توانید با استفاده از ابزار هشدار قیمت ارزبان، یک محدوده خاص برای تغییرات بازار مشخص کنید. در این صورت، هرگاه نوسان‌های ناگهانی رخ دهد و قیمت از محدوده‌ای که تعیین کرده‌اید عبور کند، سیستم به سرعت شما را مطلع می‌سازد. همچنین کاربران برای رصد مداوم تغییرات و ارزیابی شرایط، می‌توانند به صفحه قیمت بیت‌کوین به تومان نگاه کنند تا هم‌زمان ارزش دلاری و معادل ریالی آن را در کنار یکدیگر بررسی کنند.پرسش‌های متداول
بیت‌کوین چیست و چطور به وجود آمد؟
این رمزارز نخستین پول دیجیتال غیرمتمرکز است که بر پایه بلاکچین کار می‌کند و نیاز به بانک‌ها را برای انتقال دارایی از بین برده است. ایده اولیه آن در سال ۲۰۰۸ میلادی با انتشار سندی فنی توسط شخص یا گروهی با نام مستعار ساتوشی ناکاموتو منتشر شد و در سال ۲۰۰۹ عملیاتی شد.آیا می‌توانیم کسری از بیت‌کوین را بخریم؟
بله، هر یک سکه به ۱۰۰٬۰۰۰٬۰۰۰ بخش کوچک‌تر به نام ساتوشی تقسیم می‌شود. این ویژگی باعث می‌شود خریدارها نیازی به تهیه یک واحد کامل نداشته باشند و بتوانند با مبالغ خرد مانند ۰٫۰۰۱ سکه، معاملات خود را انجام دهند.قیمت بیت‌کوین به تومان چگونه محاسبه می‌شود؟
قیمت تومانی از ضرب قیمت دلاری دارایی در نرخ لحظهای تتر به دست می‌آید. البته در صرافی‌های داخل کشور، میزان عرضه و تقاضا میان کاربران باعث می‌شود قیمت معامله تفاوت جزئی با این حاصل‌ضرب ریاضی داشته باشد.منظور از سقف ۲۱ میلیون بیت‌کوین چیست؟
کدهای این شبکه به نحوی طراحی شده‌اند که در کل تاریخ آن تنها ۲۱ میلیون سکه استخراج خواهد شد. این محدودیت قطعی جلوی انتشار بی‌رویه و افت ارزش پول را می‌گیرد و آن را به یک دارایی ضدتورم تبدیل کرده است.دلیل نوسان بالای قیمت بیت‌کوین چیست؟
فعالیت بدون وقفه و ۲۴ ساعته بازار در تمام روزهای هفته باعث می‌شود اتفاقات اقتصادی و سفارش‌های خرید و فروش در هر ساعتی بر قیمت‌ها اثر بگذارند. این دارایی با نوسان بالا همراه است و معامله‌گرها باید خطرات مالی آن را در نظر داشته باشند.جمع‌بندی
شناخت اینکه بیت‌کوین چیست نیازمند درک ساختار غیرمتمرکز آن روی شبکه بلاکچین است که در آن انتقال ارزش بدون نیاز به بانک‌ها انجام می‌شود. شبکه با تعیین سقف ۲۱ میلیون واحد و رویدادهای دوره‌ای هاوینگ، ویژگی ضدتورمی روشنی ایجاد کرده است که از کاهش ارزش جلوگیری می‌کند. ماینرها با استفاده از توان پردازشی و حل معمای اثبات کار، هر ده دقیقه یک بلاک جدید می‌سازند و امنیت اطلاعات را تضمین می‌کنند. به لطف تقسیم هر سکه به ۱۰۰٬۰۰۰٬۰۰۰ ساتوشی، خرید این رمزارز با هر مبلغی امکان‌پذیر است و خریدارها می‌توانند مقادیر خردی از آن را تهیه کنند. کاربران در ایران می‌توانند با ضرب نرخ جهانی در قیمت روز تتر، ارزش تومانی دارایی را محاسبه کنند، اما نباید فراموش کرد که این بازار همواره با نوسان قیمت شدید و ریسک ضرر مالی همراه است. بازار رمزارزها تعطیلی ندارد و به صورت ۲۴ ساعته فعالیت می‌کند، از همین رو استفاده از ابزارهای اعلان قیمت و بررسی مداوم نرخ‌ها پیش از تصمیم‌گیری ضرورت دارد.این متن جنبه‌ی اطلاع‌رسانی دارد و پیشنهاد خرید یا فروش نیست. فرمول‌ها و عددهای مثال با داده‌ی همین سایت بررسی شده‌اند، ولی پیش از هر معامله‌ی مهم قیمت را از یک منبع دیگر هم بسنجید. اگر جایی از این متن اشتباه است، از صفحه‌ی تماس خبر دهید.